Verhalen

Groningers vangen stroom uit de zee

Golven leveren veel meer energie dan wind en zon. Bovendien zijn ze er altijd, ook als het niet waait of nacht is. De Groningse startup Ocean Grazer bedacht een ingenieus systeem voor het oogsten van golfenergie én het opslaan ervan.

Drukverschil. Dat is de simpele natuurkundige basis die ten grondslag ligt aan dit revolutionaire idee. Wat nou als het lukt om met de kracht van golven een drukverschil op te bouwen en dat te gebruiken voor het in beweging zetten van turbines? Zoiets moet Wout Prins gedacht hebben toen hij jaren geleden de basis legde voor wat nu een bv is: Ocean Grazer.

Marijn van Rooij en Frits Bliek

Golven zetten pompen in beweging die onder drijvers op de oceaan hangen. De druk die zo opgebouwd wordt, wordt omgezet in elektriciteit. En dan ook nog elektriciteit die ter plekke opgeslagen kan worden als dat nodig is. ,,Een enorme uitdaging voor ons was de technologie om die opgewekte energie in goede banen te leiden’’, vertelt Marijn van Rooij, medeoprichter van Ocean Grazer. ,,Elke golf is uniek. We gebruiken sensors om te voorspellen hoeveel energie een aankomende golf bevat en stellen daar de drijvers op af.’’

Ongekende efficiëntie

De proeven zijn een doorslaand succes. De efficiëntie van het systeem is ongekend. Dat bleek eerst op labschaal, en sinds een tijdje ook in een iets grotere opstelling, in een apart gebouw op de Zernike Campus. Het idee evolueerde in een bedrijf, bijna klaar om de markt te bestormen. Met mensen die heilig geloven in de vinding en de impact die ze kan hebben op de wereld.

Marijn van Rooij is de verpersoonlijking van die bezieling. Hij was de projectleider van het onderzoek, zag de potentie en richtte het bedrijf op, waar hij nu de functie van Chief Technology Officer bekleedt. ,,Om dichter bij de markt te komen, hebben we heel duidelijk een knip gemaakt, twee eigenlijk. We hebben het over Ocean Battery, Ocean Foundation en Ocean Power. Dat zijn drie verschillende onderdelen die samengevoegd kunnen worden, maar elk op zich ook interessant genoeg zijn. Als we echt een verschil willen maken, en dat willen we, dan moeten we ervoor zorgen dat onze vinding grootschalig wordt toegepast.’’

Oplossing voor opslagprobleem

Ocean Power is het daadwerkelijke oogsten van golfenergie. De Ocean Battery is een vinding waar eveneens veel aandacht voor is in de wereld. In de stellage waaraan ook de drijvers vastzitten, is op de bodem van de zee ruimte voor een soort enorme blaasbalg. De energie van de zee blaast die balg op. Zodra de zee hem weer platdrukt, komt de energie vrij die vervolgens turbines laat draaien en stroom opwekt.

,,Het belang daarvan is niet te onderschatten’’, zegt CEO Frits Bliek. Hij werd met zijn grote ervaring van het vercommercialiseren van nieuwe energiesystemen binnengehaald om dit nieuwe idee te vermarkten. ,,De Ocean Grazer is zo goed en kansrijk omdat het ook een oplossing biedt voor het probleem van energieopslag.’’

Stroom zodra het past

De efficiëntie van die opslag is even groot als die van de allerbeste batterij. ,,Alleen dan veel meer. Met de opkomst van steeds meer duurzame energie die aan het net terug geleverd wordt, is opslag een groeiend probleem. Wij hebben de oplossing. Extra voordeel is dat wij de energie op locatie opslaan en kunnen inzetten zodra het nodig is. Zo kun je optimaal gebruik blijven maken van de netwerkinfrastructuur die overal al ligt. Zie het als toeritdosering bij een snelweg. Wij leveren stroom zodra het past. Zo kan worden voorkomen dat je een dure derde, of vierde rijstrook moet aanleggen.’’

De derde poot onder het bedrijf, Ocean Foundation, wekt ook interesse. Om het hele systeem te laten werken, moet een betonnen voet op de zeebodem worden geplaatst. Van Rooij: ,,Net als bij bijvoorbeeld windmolens op zee. Sterker nog: op onze fundering kan een windmolen geplaatst worden. Het verschil is dat in die van ons energie wordt opgeslagen en modules kunnen worden gekoppeld, zoals Ocean Power.’’

Markt schreeuwt erom

Ocean Grazer is een spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen. Meer dan zestig bachelor- en masterstudenten studeerden sinds 2014 al af op het onderzoek ernaar. Professoren Antonis Vakis en Bayu Jayawardhana zijn vanaf dag één betrokken. De kennis is altijd voor handen. En toch moet de startup zich langzaam maar zeker verder gaan verwijderen. En dat gebeurt ook. Bliek: ,,We staan voor de volgende stap in het onderzoek, namelijk een testopstelling op nog grotere schaal. Daarna gaan we de zee in om te kijken of het daar nog net zo goed werkt. We hebben er alle vertrouwen in. De markt schreeuwt echt om een oplossing die wij in handen hebben.’’

Binnen een jaar of vijf moeten de eerste inkomsten daarvandaan komen, te beginnen met het opslaan en leveren van energie. Tot die tijd zijn er subsidies beschikbaar voor dit soort baanbrekend onderzoek. En daarna? Bliek: ,,Ik zie voor me dat we Ocean Grazers samen met lokale partijen  over de hele wereld gaan produceren. Dan gaan we echt een verschil maken.’’

 

Website Ocean Grazer