Verhalen

ZiuZ en wetenschap helpen samen patiënten en artsen

Beeldherkenning. Dat is waarin ZiuZ in Gorredijk is gespecialiseerd. Dat begon ooit met het analyseren van videomateriaal om kindermisbruik op te sporen, maar nu beweegt het bedrijf zich steeds meer richting de medische hoek. Projecten in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) zijn veelbelovend.

Gerrit Baarda van Ziuz (foto: Pepijn van den Broeke)

Plat gezegd: je hebt uitgekiende technologie en software om beelden te analyseren en bedenkt wat je er allemaal nog meer mee kan. Dat is wat eigenaar van ZiuZ Gerrit Baarda en de zijnen de afgelopen jaren deden. Het resultaat liegt er niet om. Het techbedrijf in Gorredijk werkt aan verschillende projecten die de medische wereld – en daarmee de patiënten – een eind op weg helpen.

,,Ik hoorde eigenlijk toevallig over een probleem bij hyperkinetische stoornissen’’, vertelt Baarda. ,,Dat betekent dat mensen ongecontroleerd bewegen, denk maar aan spasmes. Hoogleraar Marina de Koning van het UMCG vertelde me dat één op de drie diagnoses niet goed gesteld wordt op dit terrein. Dat vinden wij dus een prachtige uitdaging, om te zien of daar iets aan kunnen doen.’’

Nemo

Nemo, zoals het project heet, wordt meteen fors aangepakt. Een bewegingswetenschapper werkt sinds kort de helft van haar tijd in het UMCG en de andere helft bij ZiuZ. Om aan beide kanten het kennisniveau op te krikken. Baarda: ,,Wij weten hoe we met behulp van kunstmatige intelligentie en machine learning beelden moeten analyseren. Maar om te slagen willen we ook alles weten van hyperkinetische stoornissen.’’

Het spreekuur van gespecialiseerde artsen zoals Marina de Koning vindt voor een flink deel plaats in de vorm van videobesprekingen. Dat is het begin van de diagnose. Wat zie je? En kan software helpen om effectiever te kijken? Baarda denkt van wel. ,,We zijn nog in de beginfase. Om onze computer goed te kunnen laten diagnosticeren, hebben we heel veel beelden nodig van zulke aandoeningen. Staat een vinger anders? Draait een pols apart? Je moet alles op een rij zetten en dan leert de software of wat zij ziet een kinetische stoornis is.’’ Het verzamelen van beelden en informatie is begonnen.

Polar

Nog zo’n project dat veel kan gaan betekenen is gedoopt Polar. Doel is artsen te helpen met het analyseren van poliepen op de dikke darm. Chirurgen doen dat nu met behulp van minuscule cameraatjes die beelden maken vanuit de darm. ,,De arts van het MCL vertelde me dat hij met al zijn ervaring bijna altijd meteen ziet of het gaat om kanker of niet. Voor artsen die net beginnen ligt dat anders. Het gevolg is dat poliepen eigenlijk altijd allemaal verwijderd worden en dat pas na het werk van de patholoog duidelijk is hoe kwaadaardig die waren.’’

Beeldherkenning van ZiuZ kan de artsen ondersteunen bij het bepalen of snijden meteen gewenst is. ,,We zijn nu bezig met het aanleggen van een beeldbank van zulke poliepen, samen met tien ziekenhuizen nu, maar binnenkort nog meer in binnen- en buitenland. We leren onze software vervolgens wat kanker is en wat niet. En zo heeft de chirurg al tijdens de operatie een accuraat hulpmiddel om te beslissen wat weg moet en wat geen kwaad kan. Je moet je eens voorstellen hoeveel onnodig snijden dat scheelt met mogelijke complicaties van dien.’’

Gerrit Baarda is meer dan blij met dit soort samenwerkingen met kennisinstellingen. ,,We spreken met meer medisch specialisten over projecten. Voor ons betekenen die coöperaties dat we direct bezig zijn met het inzetten van onze technologie in het belang van patiënten. Dat is precies waar we naar op zoek zijn, het is waar we harder van gaan lopen. Afgezien daarvan gaat er een heel nieuwe, interessante wereld open. Met ethische commissies, juridische aspecten, privacy, noem maar op. Heel interessant.’’

 

ZiuZ

Het bedrijf in Gorredijk werd groot dankzij software die op basis van machine learning in staat is kindermisbruik te herkennen in beelden. Dat betekende een doorbraak voor opsporingsdiensten, die ermee in staat waren vele meer materiaal te analyseren dan ze ooit op menskracht zouden kunnen. Intussen werken diensten in tientallen landen met de Friese technologie. De beweging naar de medische hoek begon toen Baarda met behulp van diezelfde beeldherkenning een machine ontwikkelde die zakjes met medicijnen analyseert. De machines die zulke zakjes vullen voor apothekers maken één op de tweehonderd keer een foutje. Het verkeerde pilletje komt in een zakje, met mogelijk ernstige gevolgen voor een patiënt. De machine van ZiuZ bracht de foutmarge terug naar één op 1.3 miljoen. De machines gaan de hele wereld over.